رزرو آنلاین هتلclose
مدرسه چهارباغ عباسي
::: در حال بارگیری لطفا صبر کنید :::
مدرسه چهارباغ عباسي
www.rozex.rozblog.com
نام کاربری : پسورد : یا عضویت | رمز عبور را فراموش کردم

صفحه اصلیمکان های تاریخی استان اصفهانمدرسه چهارباغ عباسي

درود هم میهنان گرامی، با عرض ادب و احترام به اطلاع میرسانیم تلاش اعضای اين انجمن در راستای گسترش ورزش در جامعه و تقویت فرهنگ گردشگری در کشور عزیزمان ایران میباشد و بدينوسيله از تمام منابع، سایت ها، وبلاگ ها، اشخاص حقيقی و حقوقی كه موضوعات و مطالب شان توسط اعضا منتشر میگردد سپاسگذاریم.
تعداد بازدید : 384
نویسنده پیام
shayan آفلاین

مدیران ارشد

ارسال‌ها : 586
عضويت : 23 /9 /1391
محل زندگي : تهران
سن : 20
تشکر ها: 40
تشکر شده : 21
مدرسه چهارباغ عباسي
مدرسه چهارباغ يكي از مهمترين وزيباترين بناهاي اواخر عصرصفوي ونگين آن آثار ميباشد، كه درزمان سلطنت شاه سلطان حسين صفوي آخرين پادشاه صفوي ساخته شده است0

ساخت اين بنا درسال 1116 هجري قمري وتا سال 1122 هجري قمري به طول انجاميده است0

مدرسه چهارباغ را ميتوان شاهكار ونگين عصر صفوي ناميد ،چرا كه به نوعي دايره المعارف ودربرگيرنده انواع سبك هاي معماري زمانه خود ميباشد0 اين بنا به مدرسه سلطاني، مدرسه مادرشاه، مدرسه چهارباغ، ومدرسه علميه امام صادق(ع) ناميده شده كه درحال حاضر در بين اكثريت مردم به مدرسه چهارباغ مشهور است.

وجه تسميه اين بنا به مدرسه سلطاني بدين جهت است كه يك مدرسه شاهي بوده و خود شاه نيز دراين مدرسه داراي حجره اي بوده وپاره اي ازاوقات خود را در اينجا سپري مي كرده.

مادرشاه : اولا فكر ساخت اين بنا متعلق به مادر شاه بوده است، ثانيا بدين جهت كه مادر شاه سلطان حسين چند كاروانسرا وبازار را وقف اين مدرسه كرده است.

چهارباغ : بدين جهت كه از نظر موقعيت جغرافيايي در خيابان چهارباغ واقع شده است.

امام صادق(ع) : بدين جهت كه حوزه علميه بوده و بخش عمده اي از فقه ما شيعيان متعلق به اين امام همام مي باشد.

اين بنا هم مدرسه علوم ديني بوده و هم مسجد. گنبد، مناره، گلدسته، محراب، منبر، شبستان، ايوانها همگي گواه بر مسجديت اين مكان بوده وحجرات اطراف ايوانهادر دو طبقه، كتابخانه، سالن مطالعه و... بيانگرمدرسه بودن اين بنا مي باشد.

ازقسمتهاي ديدني اين بناي باشكوه مي توان به درب طلاكاري ونقره پوش ، سنگابها ، ايوانها ، گنبد ، مناره ، گلدسته ، محراب ، منبرسنگي ، شبستان ، شاخص سنگي ، درختان چنار ، اتاق مخصوص شاه سلطان حسين صفوي وكاشيكاري بي نظير آن اشاره نمود.



درب نقره پوش وطلاكاري شده

پس از ورود به مدرسه، اولين چيزي كه با جلوه گري منحصربه فرد خود دل هربينند ه اي را ربوده و او را به حيرت و تعجب وا مي دارد ، درب اصلي مدرسه مي باشدكه درصنعت خود بي نظير است. اين درب با شكوه كه از دو لنگه تشكيل شده از چوب چنار بوده وبا روكش نقره وطلا تزئين شده است.

سازنده اين درب ارزشمند عبدالطيف تبريزي وخطاط آن محمد صالح اصفهاني مي باشد. اين درب مشهور به درب هفت هنر مي باشد، چرا كه هفت هنربسيار ظريف وخيره كننده را در خود جاي داده است. اين هفت هنر عبارتند از:

1- زرگري 2- نقاشي 3- مطلا 4- منبت 5- منيله 6- قابلمه 7- قلمزني

عمده ترين دليل بي نظيري اين درب نفيس نيز وجود همين هفت هنر است.

اشعاري كه برروي لنگه سمت راست نوشته شده ، درمدح شاه سلطان حسين صفوي بوده و اشعاري كه بر روي لنگه سمت چپ نوشته شده ، درشان ومنزلت علم وعلم آموزي مي باشد . دروسط دو لنگه درب ، دو كوبه از جنس تمام نقره بوده كه در زمان مشروطيت به سرقت رفته است به همين منظور در زمان قاجاريه درب ديگري(چوبي قهوه اي رنگ) جهت حفاظت از درب اصلي به اين ورودي اضافه شده است . در پشت درب نقاشي هاي زيبائي وجودداشته كه تا حدي از بين رفته است.

سنگاب

دروسط هشتي ورودي يك سنگاب بسيار نفيس وارزشمند وجود دارد كه در نوع خود كم نظير است . دورتا دور اين سنگاب توسط يكي از طلاب عصر صفوي به صلوات بر چهارده معصوم مزين شده است.

جنس اين سنگاب از سنگ آذرين دروني مي باشد كه در داخل اين سنگ حفره هاي بسيارريزي وجود دارد كه هوا در داخل اين حفره ها جريان دارد و موجب مي شود كه آب داخل اين سنگاب خنك نگه داشته شود. قابل ذكر است كه اين سنگاب در همين محل ساخته شده است .



ايوان جنوبي

ايوان جنوبي به جهت استقبال قبله مهمترين ايوان مدرسه محسوب واز اهميت ويژه اي برخوردار است به همين جهت محراب، منبر، شبستان، گنبد، مناره در اين ايوان واقع شده اند همچنين اكثر كاشيكاري وطرح و نقش هاي گوناگون مدرسه متعلق به اين ايوان مي باشد.

محراب مدرسه يكي از ظريفترين وزيباترين نوع كاشي كاري معرق ومقرنس را در خود جاي داده است وطرح موجود در اين نقوش چهار علي بوده كه بيانگر شيعه بودن حكومت آن زمان واحترام ويژه آنها به اهل بيت(ع) حضرت علي(ع) مي باشد.

در كنار محراب منبري از سنگ مرمر وجود دارد كه شاهكار معماري آن عصر محسوب مي شود چرا كه سنگ اين منبر به صورت يكپارچه ويكدست بوده وپلها وبدنه به يكديگر متصل ميباشد. اين منبر داراي 12 پله بوده كه اين نكته نيز دلالت براهميت به اهل بيت عصمت وطهارت را مي رساند.

گنبد اين بنا دو پوسته مي باشد(يك پوسته دروني ويك پوسته بيروني) در بين اين دو پوسته از تعدادي چوب بسيار ضخيم بصورت افقي وعمودي استفاده شده تا استحكام و مقاومت گنبد حفظ شود. دورگنبد چهار پنجره از جنس كاشي معرق وجود دارد كه جهت تامين نور ايوان وهمچنين تهـويه هـوا تعـبيه شده اند . ارتفاع بين نوك پوسته بيروني گنبد تا كف ايوان 38 متر مي باشد. فاصله دو پوست گنبد 8 متر مي باشد.

علت دو پوسته بودن گنبد: استحكام وزيبائي است وجريان هوا و علت دو پوسته بودن پنجره ها نيامدن پرندگان به داخل مي باشد.



شبستان

شبستان مسقف مدرسه چهارباغ درضلع شرقي ايوان جنوبي بنا شده وبوسيله درب منبت كاري نفيس با ايوان جنوبي ارتباط مي يابد .

معناي اصطلاحي شبستان » بيت الشتاء« مي باشد وبه جهت قطور بودن ديواره هاوكوتاه بودن سقف آن سرمابه اين مكان كمتر نفوذ كرده ودر زمستانها به عنوان مسجد وكلاس درس مورد استفاده قرار مي گرفته است .

اين بنا داراي سه محراب مي باشد ،دراطراف محراب ها آياتي از قرآن كتابت شده است محراب اول و سوم مزين به آيه 143سوره بقره مي باشد كه مربوط به تغيير قبله مسلمين مي باشد ، محراب دوم نيز مزين به آيه 82از سوره اسرا(بني اسرائيل )مي باشد .

اين شبستان داراي 12 تاقنما مي باشد كه اگر شخصي در زير كانون هركدام ازاين 12 تاق بر روي سنگي كه نسبت به ساير سنگهاي اطراف خود بزرگتر است بايستد وصحبت كندصداي اوتغيرنموده واين تغير صدا صرفا براي خود گوينده آشكار مي شود .

نكته دوم: اينكه اگر دوفرد به يك اندازه معين از نقطه مركزي (سنگ وسط )فاصله بگيرند وقرينه يكديگر بايستند ويكي از آن افراد شروع به صحبت نمايد شخص مقابل صداي او را به صورت بم دريافت مي نمايد ولي خود گوينده متوجه اين حالت نمي شود.

نكته سوم: اينكه اگر در حاشيه گوشه ستونها به شكل مورب (ضربدري) شخصي در يكي از حاشيه مقابل (ضربدري )گوش فرا مي دهد متوجه صدا مي شود.(حالت تلفني )

نداشتن نور در شبستان :

در زمان صفويه وقاجاريه به موجب روشن كردن آتش دراين بنا بوده كه خيلي سياه وتاريك شده بود

در اوايل انقلاب تراش مختصري بر روي آجرهاي آن توسط كارشناسان داده شده تابنابه شكل ساخت اوليه روشن شود .

ايوان شرقي

از ايوان شرقي نيز همانند ساير ايوانهاجنوبي به عنوان مسجد وكلاس درس استفاده مي شود بيشترين كاربرد خط بنايي مدرسه در اين ايوان موجود است .

بر دو جرز طرفين ايوان شرقي مدرسه به خط بنايي سه رگه معرق (دومشكي ويك سفيد)بر زمينه فيروزه اي سوره قدر وعصر نوشته شده است .

همچنين بر چهار جرز داخل ايوان به خط بنايي سه رگه اي (دولاجوردي ويك زرد )بر زمينه فيروزهاي سوره (اخلاص) نوشته شده وبر ديوار مقابل .هلال داخل ايوان وتاق آن به خط بنايي لاجوردي معرق بر زمينه سفيد در الواح جدا از هم اسماءالله وتعدادي روايات مذهبي استفاده شده است .

كتيبه افقي نماي خارجي ايوان شرقي به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي خشت لاجوردي با » عن ابي عبدالله عليه السلام « آغاز مي شود ودر حاشيه سمت چپ كتيبه اين ايوان تاريخ تعمير به سال »في شوال 1346« نقش بسته است .

از ديگر نكات جالب توجه اين مي توان به مقرنس هاي زيباي تاق آن اشاره كرد كه شكوه وجلوه گري خاصي به اين ايوان داده اند

شايان ذكر است كه زيباترين مقرنس هاي مدرسه مربوط به سر درب ورودي مدرسه مي باشد.



ايوان شمالي

ايوان شمالي به شيوه ايوان جنوبي با كاشيهاي نفيس هفت رنگ تزئين شده واز نفايس آن داشتن پنجره معرق وبي نظيري است كه درقسمت فوقاني مدخل كه ايوان را به سرسراي شمالي مدرسه ارتباط ميدهد نصب شده است.

مدخلي با درب نفيس به بازارچه بلند(بازار هنر) كه آن نيز از احداثات شاه سلطان حسين مي باشد ارتباط پيدا مي كند. لازم به ذكراست مدرسه داراي هفت درب تمامي نقاط بوده است.

سردرب مدرسه در بازار با كاشيهاي معرق آراسته شده وكتيبه آن بخط ثلث سفيد معرق بر زمينه كاشي لاجوردي رنگ بقلم عبدالرحيم جزايري ومورخ 1112 هجري قمري است. اشعار سرسراي اين ايوان كه به خط محمد صالح اصفهاني مورخ به سال 1118 و1119 هجري قمري در الواح جداگانه به خط نستعليق سفيد برزمينه كاشي لاجوردي مي باشد با اين مضمون آغاز مي شود:

ابر عالمگير گوهر قطره بحر كرم عالم آرا آفتاب داد ودين سلطان حسين

بر هلال تاق ايوان شمالي مدرسه چهارباغ بخط ثلث سفيد برزمينه لاجوردي به ترتيب آيه 35 از سوره نور، آيه 56 از سوره احزاب، آيه 55 از سوره مائده و آخر كتيبه به عبارت " صدق ا... وصدق رسوله النبي الكريم" ختم مي شود.

بر نماي خارجي اين ايوان روايتي از حضرت رسول درباره فضيلت علم ومقام ووظيفه متعلم بخط ثلث بر زمينه خشت لاجوردي بقلم محمدمحسن علي نقي امامي مورخ به سال 1119 كه با "روي عن رسول ا..." آغاز و با نام علي نقي امامي پايان مي يابد.

در جلوي اين ايوان سنگ مكعبي وجود دارد كه به آن شاخص گويندو از آن براي تعيين ظهر حقيقي استفاده مي شده است كه چون سايه جدار غربي آن محو شود ظهر حقيقي معلوم مي شود.

حجراتي كه در اين ضلع موجود است ،درب كوتاهي دارند و فقط پستو ندارد.در اين مكان سنگهاي كار شده با علامت هايي نشان شده است كه نمونه ايي از كاركرد بناهاي بسيار در اين مدرسه ميباشد(امضاء سنگ).

حجره شاه سلطان حسين

اغلب حجرات مدرسه چهارباغ داراي نقش واحدي هسنتد كه ازيك اتاق نشمين درجلو وقسمتي به صورت صندوقخانه در عقب وقسمت ديگري بصورت بالاخانه تشكيل مي شود ودربين آنها حجره ضلع شمالي مدرسه از سمت مغرب به حجره شاه سلطان حسين معروف است كه از لحاظ تزئينات داخلي با ساير حجره ها متفاوت است.

شاه سلطان حسين قسمتي از ايام عمر خود را در حجره مخصوص خود به شركت در مباحث ديني با علماي بزرگ گذرانده است.

همچنين بعد از شورش افغانها وتسلط محمود افغان بر اصفهان وتصاحب تاج و تخت شاهي، شاه سلطان حسين صفوي به اين مدرسه منتقل وبه مدت 7 سال در همين اتاق سكونت گزيدند.

بعد از گذشت 7 سال از طغيانگري و خونريزي افغانها در اصفهان وبرخي شهرهاي ديگر ايران، نادرشاه افشار از كلات مشهد قيام نموده وبار ديگر استقلال را به ايران باز مي گرداند. در اين هنگام (قيام نادر) دستور قتل شاه سلطلن حسين از طرف اشرف افغان صادر شده و نهايتا بدست غلام خويش كه از كودكي با وي هم بازي و نمك پرورده او بوده كشته مي شود.

تنها چيزي كه از آن زمان به يادگار مانده زيلويي است كه هم اكنون نيز در همين حجره پهن مي باشد در اطراف اين زيلو يك بيت شعر تكرار شده است:

اين مدرسه كه روح فزاست وقف نواب اشرف اعلا ست

اين حجره با آب طلا نقاشي شده است وهيچگونه تغييري با زمان اوليه ندارد در صندوقخانه اين اتاق يكي از زيباترين بخاريهاي موجود قديمي با طاوسي در بالا موجود است و دراطراف بخاري دو نقاشي زيبا كه نمادي از تاج شاهي است به چشم مي خورد. اين حجره در زمان ظل السلطان بر روي طلا كاريش گچ سفيد كشيده شده است كه بعد از پيروزي انقلاب با صرف 2 سال وقت وهزينه بسيار گزافي به دست استاد كاران ،گچ از روي رنگ پاك شده است.

همچنين در ضلع غربي مدرسه حجره ايي وجود دارد كه رنگ آب نقره دارد وهنوز گچ كشيده شده بر روي نقره وجود دارد.

نهر روان مدرسه

مدرسه چهارباغ تلفيقي ار هنر الهي و انسانيت، تلفيقي از هنر طبيعت و معماري تركيب درختان چناركه قدمت آنها به قبل از ساخت اين مدرسه مي رسد وسرو سر به فلك كشيده وعبور آب روان از پاي آنها، با هنر معماري موجب پيدايش يك بهشت زميني گرديده است.

درسطح شهر زيباي اصفهان نهرهاي متعددي وجود دارد كه همگي انشعاباتي از زاينده رود بوده ودر گويش اصفهان به اين نهرها لفظ "مادي" اطلاق مي شود.

گويند كه ايده اوليه اين نهرها از اردشير بابكان موسس سلسله ساسانيان مي باشد كه به منظور زيبا سازي شهر واستفاده كشاورزان آنها را ايجاد نمود. در زمان صفويه نيز شيخ بهائي به دليل گسترش و تحول شهر اصفهان تغييراتي را در اين سيستم آب رساني انجام داده است. يكي از اين نهرها به نام فرشادي يا مادي فرشادي از وسط اين مدرسه عبور مي كند كه لطافت و شادابي خاصي به اين بنا مي دهد.

اساسا ساخت اين بنا در اين محل به خاطر همين نهر بوده و به نظر مي آيد با بالا رفتن بهداشت و دسترسي هميشگي به آب مدرسه در اين محل بنا شده است، عمق نهر به حدود 4 متر مي رسيده كه به مرور پر شده است.

در نيمه شمالي مدرسه نيز حوضي وجود دارد كه در دوره قاجاريه به اين بنا اضافه شده است.

مدرسه چهارباغ داراي مساحتي حدود 90×95(8550 متر مربع) است ومساحت حياط آن نيز65×60(3900 مترمربع) همچنين تعداد 120 حجره دارد.

اين بنا به نگين معماري عصر صفوي، شاهكار معماري عصر صفوي معروف ودر جهان از آن به عنوان كلكسيون كاشي كاري ياد مي شود.

امضای کاربر :
جامعه دو طبقه دارد:
1:طبقه ای که می خورد و کار نمی کند
2:طبقه ای که کار می کند و نمی خورد.
شنبه 19 مرداد 1392 - 22:07
وب کاربر ارسال پیام نقل قول تشکر گزارش



برای ارسال پاسخ ابتدا باید لوگین یا ثبت نام کنید.